" اساس زبانها از کجا آمده است؟"

گل احمد « حکیمی» 12 / اپریل / 2013 میلادی، هالند                                                            " اساس زبانها از کجا آمده است ؟" *زبان‌ های ویدی و اوستایی؛ مادر زبان پشتو است گفت و شنود کوتاه سید محمد امین عالمی با حبيب الله « رفيع »  یادداشت: این مصاحبه دربرگیرندۀ نکاتی است که به کاوشهایی همه جانبه نیاز دارند از آن جمله: - « ویداها» که میشود در فارسی آن را به « دانشنامه» یا گنج دانش برگرداند، چهار جلد اند:  1  - ریگ ویداها، 2  - سام ویدا ها، 3 -  اتهر وا ویداها و 4  - یجور ویداها،  که بخش های فرهنگ، کشاورزی، امور خانواده و زندگی خانوادگی، آرامش ذهن و قلب و مسایل باور به خدای یکتا را محتوی میباشند. از چهار کتاب ویداها، تنها « ریگ ویداها » در «آریا وند» یا «آریانای کهن» سروده و تدوین شده است. زبان ویداها، به واقع زبان «سانسکریت» میباشد که در هندوستان تا همین لحظه و در گذشته هایی دور در افغانستان به زبان یاد شده تدریس می شدند. بناء: زبان « ویدی» به شکل مستقل آن وجود ندارد. «اوستا»، نامی کتابیست که در آن ارشادات زردشت پیام آور، جمع آوری و ترتیب یافته اند. اوستا اساسن در زبان  فارسی پهلوی بوده است. از اینرو زبان « اوستایی » سراغ نمیگردد.  اشاره : امسال « سال بين المللی زبانها» میباشد. در ممالکی که چند زبان به عنوان زبانهای رسمی آنها شناخته و پذیرفته شده است، نیازمندی بیشتری برای انسجام دادن به ساختار فرهنگی آن کشور احساس میشود چرا که زبانهای مختلف ریشه در فرهنگهای مختلف دارد و فرهنگهای متفاوت نیز از نقطه ابتدا یا مبدأ خویش با همدیگر در تفاوت قرار دارند. از این سبب ایجاد و هماهنگی میتواند تبدیل به پیش‌ زمینه‌ ای شود برای رشد متوازن هر دو یا چند زبان که برای تحقق بخشیدن به این هدف پژوهش و مطالعه در مورد زبانها امری ضروری پنداشته میشود. لذا بر آن شدیم تا در مورد زبان پشتو و تغییرات و تحولات وارد آمده در این زبان، گفتگویی داشته باشیم با استاد حبیب‌ الله «رفیع» یکی از نویسنده گان مطرح کشور که در زمینه ادبیات و زبان پشتو نیز اطلاعات همه‌ جانبه و دقیقی دارند. پرسش ـ به طور کل جایگاه و ریشه‌ های زبان پشتو و زمان پیوستن آن به فرهنگ ما را چگونه ارزیابی میکنید؟ پاسخ - وقتی که آریاییها تقریباً در حدود پنج هزار سال قبل در شمال افغانستان مسکن‌ گزین شدند و در «آریانا ویجه» تجمع کردند، بعداً به بلخ آمدند و زبان شناسان میگویند که کلمه‌ ی بلخ هم با بخت و پخت و پشگت و پشت و با کلمه پشگتو یا پشتو ارتباط دارد. و اینها در این‌ جا تشکل کردند و کلماتی که در زبانهای سابقه موجود است (کلماتی که فعلاً در زبان پشتو موجود است) از همان زمان آهسته آهسته در ادبیات ما جای گرفته و زبان ویدی و اوستایی اولین زبان هایی‌ اند که در این منطقه موجود بوده‌ اند. پرسش ـ به طور واضح، زبان پشتو چه زمانی به وجود آمده است؟ پاسخ - محققین؛ تاریخ افغانستان را در سه دوره‌ ی ما قبل تاریخ، نیمه‌ تاریخی یا دوره‌ ی سرود ها و افسانه‌ ها (دوره‌ ی پیدایش ادبیات ویدی) و دوره‌ ی تاریخی تقسیم نموده‌ اند و زبان پشتو هم در میان اوقاتی که زبان ویدی و اوستایی موجود بوده است، به میان آمده که کلماتش از همین وقت وجود داشته مانند لقب زردشت که «سپین تومان» به معنی «پاک‌نهاد» میباشد. بدین اساس زبان پشتو آهسته‌ آهسته به وجود آمده است و نام یک سلسله اقوام کوچکی که در میان پشتونهایند در تاریخ هیرودوت و ادبیات ویدی و اوستایی موجود است، مانند آپاریتی و ورتیکا که فعلاً اپریدی و وردک است. پرسش ـ در کدام مقطع زمانی زبان پشتو رو به انکشاف و توسعه نهاده است؟ پاسخ - به طور واضح بعد از شروع شدن مهاجرت‌ ها؛ که در این مهاجرتها آریاییها از کوه های هندوکش گذشته و به این سو آمدند و پشتونها در مناطق جنوبی و جنوبی غربی و شرقی افغانستان کنونی جای گرفته و به همان دلیل نام پکتیا و پکتیکا نامی است که در متون یونانی موجود است. پرسش ـ در مورد ادبیات فولکولور پشتو چگونه ابراز نظر میکنید؟ پاسخ - ادبیات فولکوری پشتو ریشه‌ های بسیار قدیم دارد چنانچه در ساختمان، نزدیک با سرود های ویدی و اوستایی است. پرسش ـ زبان اوستایی در روند تکامل زبان پشتو تا چه حدی حائز اهمیت است؟ پاسخ - به نظر من فقط میتوان گفت زبان ویدی و اوستایی به عنوان مادر زبان پشتو یاد میشود که خصوصیت هجایی بودن اشعار پشتو این موضوع را میرساند چرا که اشعار ویدی و اوستایی نیز هجایی بوده است. علاوه بر آن، عین مسائل موجود در ادبیات ویدی و اوستایی در ادبیات پشتو خصوصاً ادبیات فولکور پشتو به چشم میخورد که باور های آن زمان را تا هنوز هم در بردارد. پرسش ـ به چه اساس میتوان گفت سروده‌ های فولکولور زبان پشتو تا هنوز هم دارای باورهای عصر ویدی و اوستایی هست؟ پاسخ ـ به عنوان نمونه میتوان از یک لندی یادآور شد که مستشرقی کانادایی به نام جونز «انولدسن» آن را تحلیل کرده است که در این لندی چنین سروده شده است. ای مهتاب برخیز و روشنایی کن که یار من گلها را درو میکند و به خاطر این که تاریکی است به جای گل انگشتان خود را قطع میکند. این محقق کانادایی معتقد است که این لندی زمانی را به یاد می‌ آورد که آریاییها بته «سوما» را شبانه و در روشنایی مهتاب درو میکردند و از آن شیره می‌ ساختند و بنابر همین باور میتوان گفت که اشعار فولکولور زبان پشتو زاده ادبیات ویدی و اوستایی است.